روز جهانی بیابان زدایی (مقابله با بیابان زائی)

۲۷ خرداد (۱۷ ژوئن) به عنوان روز جهانی بیابان زدایی در سراسر جهان نام گذاری شده است و این روز در کشورهای مختلف گرامی داشته می شود.
پیشروی بیابانها، فروسائی زمین در نواحی خشک، نیمه خشک و مناطق نیمه مرطوب را دربرمی گیرد و عوامل دخیل در پیدایش آن در وهله اول فعالیتهای انسانی و تغییرات آب و هوا می باشد. شایان ذکر است که پیشروی بیابانها به مفهوم توسعه بیابانهای از پیش موجود نیست. این فرآیند در حقیقت به این دلیل رخ می دهد که اکوسیستمهای نواحی خشک که بیش از یک سوم کره زمین را در بر می گیرند شدیداً در معرض استفاده بیش از حد و عدم بهره برداری صحیح از زمین قرار دارند. فقر، عدم ثبات سیاسی، جنگل زدایی و تخریب جنگلها، چرای بیش از حد دامها و روشهای نامناسب و نادرست آبیاری همگی می تواند به کاهش میزان حاصلخیزی زمین بیانجامد. پیشروی و توسعه بیابانها زندگی بیش از ۲۵۰ میلیون نفر را در سراسر جهان مستقیماً تحت تاثیر قرار داده و در عین حال زندگی قریب یک میلیون نفر را در بیش از صد کشور به مخاطره می اندازد، مردمی که اکثراً در فقیرترین، محرومترین و ضعیفترین کشورها به لحاظ مسائل سیاسی به سر می برند.

بیابان‌های ایران

فلات مرکزی ایران یکی از معروفترین مناطق خشک جهان محسوب می شود. این کشور با مساحت ۱/۶۵ میلیون کیلومتر مربع در جنوب غربی آسیا و در نوار خشک جهان قرار گرفته است. ۸۰٪ از کل سرزمین ایران از آب و هوای خشک و نیمه خشک برخوردار است و به این ترتیب در معرض خطر فرآیند پیشروی بیابانها قرار دارد. کویر لوت و دشت کویر از بیابان‌های اصلی و بزرگ ایران‌اند.

ریزش باران

میانگین سالانه ریزش باران در بیابانهای ایران کمتر از ۵۰ میلیمتر می‌باشد و میانگین سالانه ریزش باران در کل کشور به ۳۲۰ میلیمتر در سال می رسد. بیابان‌ها و مناطق بیابانی بر روی هم ۳۴ میلیون هکتار از اراضی ایران را دربر می گیرند و ۱۲ میلیون هکتار نیز ماسه ای بوده و یا از شن و ریگ روان پوشیده شده است. بارندگی در ایران یک سوم میانگین بارندگی است درحالی‌که به دلیل قرارگرفتن بر روی کمربند خشکی جهان تبخیر آب ۳ برابر میانگین جهانی است.

راهکارها

* کاشت درختان و گیاهان مقاوم و متناسب با مناطق خشک همچون گیاهان شوره‌زی
* بارش باران مصنوعی
* پخش سیلاب و پخش آب
* تعادل دام و مراتع برای حفاظت از پوشش گیاهی موجود
* بهره گیری از روش‌های کارآ در انباشتن آب باران
* احیاء شوره زارها
* سوختهای جایگزین

تجارب ایران در امر بیابان زدایی

خط مشی ها و برنامه های دولت جمهوری اسلامی ایران در احیا و گسترش منابع طبیعی قابل بازیافت با توجه ویژه نسبت به کنترل پیشروی بیابانها به شرح ذیل می باشد:

١. بکارگیری رسانه های ارتباط جمعی و سایر رسانه ها به منظور افزایش آگاهی عموم پیرامون اهمیت منابع طبیعی قابل بازیافت و خطرات ناشی از پیشروی بیابانها.
٢. تسریع روند توسعه اقتصادی ـ اجتماعی در مناطق روستایی به منظور جلوگیری از مهاجرت کشاورزان و دامداران به شهرهای بزرگ و مراکز شهری.
٣. حفاظت از محیط زیست و برقراری ثبات در آن.
۴. احیا و بازیافت زمینهای فروسائی شده.
۵. توسعه صنعتی با بکارگیری فناوری سازگار با محیط زیست .
۶. سیاستهای فعال در زمینه جمعیت شناختی که موجب کاهش میزان آهنگ رشد از۱۷/۳ % به ۷/۲ % گردیده است .
٧. تثبیت ریگهای روان به منظور کاهش تاثیرات منفی بر زمینهای زراعی، مناطق مسکونی، مناطق سوق الجیشی، جاده ها و سایر تاسیسات زیر بنایی که از نظر اقتصادی ارزشمند تلقی می شوند.
٨. تشویق مشارکتهای مردمی در مراحل تصمیم گیری و اجرای برنامه ها ی مربوطه.

منابع:

ایرنا
ویکی پدیا
تارنمای رسمی برنامه جهانی مقابله با بیابان زائی

پوستر ( تراکت ) روز جهانی بیابان زدائی:
برای دریافت ابعاد A4 با کیفیت ۱۰۰dpi روی تصویرها کلیک کنید:

بیابان زدائی        مقابله با بیابان زایی